1. Polenin Yapısı

Polen; çiçekli bitkilerde çiçeklerin erkek organlarınca üretilip dişi organın döllenmesini sağlayan basitçe çiçek tozu olarak da adlandırılan bitkilerin erkek cinsiyet hücreleridir. Bal arıları, poleni büyük oranda yavru gıdası olarak kullanırlar. Polen kıymetli bir protein, vitamin ve mineral madde kaynağıdır.

2. Polenin Üretimi

Polen, polen tuzakları kullanılarak toplanmaktadır. Kovan girişine değişik şekillerde monte edilebilen tuzaklardan geçen arının taşıdığı polen tuzak haznesinde birikir. Haznede biriken polen, 1-2 gün aralıklarla boşaltılıp 42 oC'ı geçmeyen sıcaklıkta kurutma dolaplarında kurutulup su oranı %7-8 oranına düşürülür. Daha sonra eleklerden geçirilip temizlenen polen hava almayacak şekilde ambalajlanıp 6 aylığa kadar olan depolama için oda sıcaklığında daha uzun süreli depolamalar için soğuk ortamda saklanır. Uzun süreli saklanacak kurutulmuş ve temizlenmiş polen CO2 gazı ile fümige edilebilir.

Yapılan denemeler polen toplamanın, koloninin gelişmesi ve bunun sonucu olarak da bal üretimi üzerinde önemli olumsuz etkide bulunmadığını göstermiştir. Polen toplanması durumunda, arıların daha çok polen toplama seferine çıkarak ve polen tuzağına rağmen küçük polen kümelerini koloniye geçirerek ihtiyaçları olan poleni depoladıkları tespit edilmiştir.

Bal üretimi yanında, gerektiğinde koloni beslemesinde kullanmak veya ticari amaçla polen toplamanın daha kazançlı arıcılığa vesile olduğu kesindir. Polen, teknik olarak kurutma dolaplarında kurutulması yanında basit olarak havadar ve doğrudan güneş ışığı almayan gölge bir yerde kurutulabilir.

3. Polenin Tüketimi

Polen, daha önce de bahsedildiği üzere canlının gelişmesi ve büyümesi için günlük alınması gereken tüm gerekli maddeleri uygun denge içinde bulunduran yegane doğal besindir. Bu bakımdan insan sağlığı ve beslenmesinde ve genel vücut direncinin korunmasında büyük öneme sahiptir. Polen, sabahları aç karnına, kahvaltıdan en az yarım saat önce ya da akşam yemeğinden en az 4 saat sonra tercihen yatmadan önce sade olarak veya ılık süt ve meyve suları içinde alınmalıdır. Günlük alınması gereken doz duruma göre, yetişkinlerde 15-40 g, 6-12 yaş grubu çocuklarda 10-15 g, 3-5 yaş grubu çocuklarda ise 5-15 g'dır. Bir yemek kaşığı kuru polen yaklaşık 10 g'dır.

4. Polenin Faydaları

Genel sağlığın korunması ve vücut direncinin artırılması yanında dengeli beslenme amacıyla da tüketilen polen aşağıdaki hallerde de fayda sağlamaktadır. Ancak nadiren de görülse polen bazı kişilerde alerjik reaksiyona neden olabilir. Bu durumda polenin kullanılmaması gerekir. Polen;
* Zihinsel ve bedensel yorgunluklarının giderilmesinde,
* Çocukların sağlıklı gelişmesi ve beslenmesinde,
* Düşünme, araştırma ve çalışma gücünün artırılmasında,
* Sporcuların ve yarış hayvanlarının performanslarının artırılmasında,
* Kansızlığın giderilmesinde,
* Karaciğer, prostat ve kanser hastalıklarında faydalıdır.

-İspanya’daki bir araştırma grubu 15 farklı polen çeşidinin besin değerini tetkik etmiş ve protein, yağ ile karbonhidrat gibi ana besin maddelerinden zengin içeriği nedeniyle polenin günlük beslenme planı için önemli bir tamamlayıcı madde olabileceği yorumunu ortaya koymuştur. (Kaynak: Orzáez Villanueva et al. Int J Food Sci Nutr 2002; 53(3):217–24.)

-Yine İspanya’da yapılmış bir deneysel araştırma polenin demir eksikliği anemisi (kansızlığı) olan sıçanlarda demir, kalsiyum, fosfor ve magnezyum gibi önemli minerallerin metabolizmasını olumlu yönde etkilediği gösterilmiştir. (Kaynak: Haro et al. J Agric Food Chem 2000;48(11):5715–22.)

-Polenin besin değerinin yüksek olduğu bilgisinden yola çıkılarak İngiltere’de adölesan (ergenlik) çağındaki genç yüzücüler üzerinde yapılan karşılaştırmalı bir araştırma ilgi çekici bulgularla sonuçlanmıştır: Buna göre 20’şer yüzücüden oluşan iki gruptan birisine polen verilmiş diğeri ise kontrol grubu olarak değerlendirilmiştir. Polen kullanan yüzücülerin diğerlerine göre akciğer vital kapasitelerinin anlamlı düzeyde arttığı ve 6 haftalık antrenman periyodu süresince üst solunum yolu enfeksiyonlarına daha az yakalandıkları görülmüştür. (Kaynak: Maughan & Evans. Br J Sports Med 1982; 16(3):142–5.)

-Prof. Dr. M. Mihri Mimioğlu ve Dr. Kadriye Sorkun'un birlikte kaleme aldığı ve TÜBİTAK’ın ‘Bilim ve Teknik’ dergisinde (Ekim 1984, Sayfa 34) yayınladığı “Doğa Harikası Polen” başlıklı bilimsel makalede polen ile ilgili yapılmış araştırmalarda elde edilmiş önemli bilimsel veriler özetlenmiştir. Makaleye göre: Polen metabolizmamız için çok değerli olan temel maddeleri içerir. Organizmamızı zinde tutmak ve dengeli beslenmek için vücudun ihtiyacı olan eksik maddeleri tamamlamak ve korumak açılarından yaşamsal önem taşımaktadır. Bir polen kürü ile en inatçı bağırsak iltihabı bile iyileşebilir. Polenler bağırsak bakteri ve fermentleri üzerinde olumlu etki yaparlar. Bu bakımdan polen fare ve sıçanlar üzerinde çeşitli araştırmalarda denenmiştir. Sonuçta polen yedirilen hayvanlar aynı değerde protein ve vitamin içeren besin alan diğer hayvanlara göre daha hızlı gelişmişlerdir. Bu bilgiler bize polenin besin içeriği bakımından ne denli zengin bir kaynak olduğunu ve bileşiminde insan sağlığı açısından önemli maddeler bulunduğunu göstermektedir (Kaynak: TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi, 1984; Ekim: syf 34).

Arı poleninin faydaları saymakla bitmiyor…